گزارش - امید بانوان؛ تیلدا حسینی؛ اختتامیه چهاردهمین جشنواره بین‌المللی دوسالانه عکس رضوی، چهارشنبه ۲۵ شهریور، در سالن استاد سیروس صابر فرهنگ و ارشاد اسلامی استان البرز برگزار شد. این مراسم فقط یک آئین پایانی برای اعلام نام برگزیدگان عکاسی نبود، بلکه تجلی حضور هموطنانی از شهرهای مختلف کشور بود؛ عکاسانی که هرکدام مسیری طولانی را طی کرده بودند تا در شبی که نام امام رضا (ع) محور آن بود، کنار یکدیگر قرار و عهد عشق به مولایشان را تجدید کنند.

برگزیدگان جشنواره از شهرهای مختلف خود را به مراسم رسانده بودند تا جایزه‌ای را دریافت کنند که پشت آن ماه‌ها شوق، انگیزه و عشق به عکاسی قرار داشت؛ عشقی که این بار با عشقی بزرگ‌تر گره خورده بود و از دریچه دوربین متبلور شده بود. همین تنوع جغرافیایی، حال‌وهوای مراسم را به تصویری از ایران کوچک تبدیل کرده بود؛ ایرانی که حاضران را در آن نشست عصرگاهی، با لهجه‌ها، شهرها و تجربه‌های متفاوت، این بار با یک نقطه مشترک کنار هم نشانده بود: عشق به امام رضا (ع) و فرهنگ رضوی.

فضای مراسم نیز این حس را کامل‌تر می‌کرد. خادمان امام رئوف با خود چلچراغ و عودهای متبرک حرم آورده بودند و مجری برنامه در جای‌جای مراسم از خاطرات دلدادگی و کرامات غریب‌الغربا، همان امامی سخن می‌گفت که قرن‌هاست ایرانیان او را شاه خراسان می‌نامند.

هادی جانفدا در حال شعر خوانی در اختتامیه اختتامیه جشنواره بین‌المللی دوسالانه عکس رضوی 

شاعر آئینی «هادی جانفدا» از ایران و در مدح سلطانش، علی‌ابن‌موسی‌الرضا(ع)، می‌خواند و در میان نور و عطر و قاب‌هایی که هرکدام روایتی از زیارت و ارادت را در خود داشتند، عکاسان خبری و تیم رسانه جشنواره از هر گوشه و کنار جلوه‌ای از این ارادت را در قاب تصویر ثبت می‌کردند. اختتامیه بیش از آنکه صرفاً پایان یک جشنواره هنری باشد، رنگ و بوی یک دیدار فرهنگی و معنوی داشت؛ دیداری که در آن هنر، خبر، شعر، تصویر و ارادت به ضامن آهو به هم رسیده بودند.

چهاردهمین جشنواره بین‌المللی دوسالانه عکس رضوی در چارچوب بیست‌ودومین جشنواره بین‌المللی امام رضا(ع) برگزار شد و تلاش داشت فرهنگ رضوی را از زبان تصویر روایت کند؛ از حال‌وهوای زیارت و معماری اماکن مقدس گرفته تا آیین‌ها، سبک زندگی، نذر و خدمت و تجربه زائرانی که گاهی کیلومترها دورتر از مشهد، دلشان در حرم امام رضا(ع) می‌تپید.

دوربین در چنین جشنواره‌ای فقط وسیله‌ای برای ثبت یک تصویر نیست. هر عکس می‌تواند بخشی از یک خاطره، یک حس یا یک روایت باشد؛ لحظه‌ای که شاید برای عکاس کوتاه بوده، اما با ثبت شدن در قاب، امکان ماندگاری پیدا کرده است.

این نگاه در بخش‌های مختلف جشنواره نیز دیده شد. عکاسان در بخش حرفه‌ای، عکاسی با تلفن همراه و مجموعه عکس حضور داشتند و موضوعات متنوعی را دنبال کردند. در کنار بخش‌های اصلی، موضوعات ویژه‌ای مانند «نذر خدمت»، «روضه منوره»، «زیارت از راه دور»، «وصال در دارالحجه»، معماری و هنر اسلامی در اماکن مقدس، امام رضا(ع) و سبک زندگی ایرانی و حضور فرهنگ رضوی در خارج از مرزها نیز مورد توجه قرار گرفت.

«ابراهیم شریفی» مدیر کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان البرز 

جشنواره‌ای که در روزهای سخت ادامه پیدا کرد

ابراهیم شریفی، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان البرز، در این مراسم با اشاره به ظرفیت هنری استان گفت برگزاری جشنواره در البرز، حاصل توان هنری و علاقه مردم، هنرمندان و فعالان قرآنی این استان به اهل‌بیت (ع)، به‌ویژه امام رضا (ع)، بوده است.

او با اشاره به شرایط دشوار کشور در دوره جنگ، از تردیدهایی که برای ادامه مسیر جشنواره وجود داشت سخن گفت و افزود با وجود این شرایط، علاقه به اهل‌بیت (ع) و ایران موجب شد برنامه ادامه پیدا کند.

به گفته شریفی، حدود ۵ هزار اثر از سراسر کشور به جشنواره ارسال شد؛ آماری که نشان می‌داد فرهنگ رضوی همچنان می‌تواند هنرمندان شهرهای مختلف را در یک رویداد مشترک کنار هم جمع کند.

مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی البرز همچنین از ظرفیت استان برای میزبانی این دوسالانه سخن گفت و تأکید کرد که حضور هنرمندان و فعالان فرهنگی و قرآنی، بخش مهمی از این رویداد را شکل داده است.

«فرشید فلاح لاله‌زاری» مدیرعامل بنیاد بین‌المللی فرهنگی و هنری امام رضا(ع)

البرز و تجربه یک رویداد ملی

فرشید فلاح لاله‌زاری، مدیرعامل بنیاد بین‌المللی فرهنگی و هنری امام رضا(ع)، نیز در اختتامیه از نقش مجموعه‌های عکاسی و هنری البرز در برگزاری جشنواره قدردانی کرد و گفت بدون فعالیت جدی عکاسان و مجموعه‌های هنری استان، این رویداد با چنین گستره‌ای شکل نمی‌گرفت.

او البرز را استانی با ظرفیت قابل توجه در حوزه عکاسی هنری دانست و گفت این استان به تدریج جایگاه خود را به عنوان یکی از مراکز مهم عکاسی هنری کشور پیدا می‌کند.

به گفته فلاح لاله‌زاری، برنامه‌ریزی برای برگزاری جشنواره بیش از یک سال قبل آغاز شده بود و اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی البرز در این مسیر تلاش و پیگیری مُجدانه‌ای انجام داده است.

او همچنین با اشاره به حضور گسترده عکاسان از سراسر کشور، جشنواره رضوی را فرصتی برای هنرمندان دانست تا ارادت خود به امام رضا(ع) را از زبان هنر بیان کنند؛ زبانی که گاهی یک قاب ساده می‌تواند با آن، حرف‌هایی را منتقل کند که در قالب کلمات به آسانی بیان نمی‌شوند.

ثبت ۴۷۶۶ قاب از ۲۹ استان

بهارک زرگروفا، دبیر چهاردهمین جشنواره بین‌المللی دوسالانه عکس رضوی، در تشریح روند برگزاری جشنواره گفت هدف برگزارکنندگان فقط دریافت تعدادی عکس نبوده و تلاش شده است یک جریان هنری پویا شکل بگیرد و سطح کیفی نگاه هنرمندان ارتقا یابد.

او هنر را زبانی ویژه برای بیان ارادت دانست و لنز دوربین را چشم ثبت این ارادت برای نسل‌های آینده توصیف کرد.

بر اساس اعلام دبیر جشنواره، در مجموع ۴ هزار و ۷۶۶ اثر از هنرمندان ۲۹ استان کشور به دبیرخانه رسید. این آثار پس از داوری برای نمایشگاه و کتاب جشنواره انتخاب شدند.

در بخش حرفه‌ای و تک‌عکس، ۲۶ اثر برای نمایشگاه انتخاب شد و سه اثر به عنوان آثار برگزیده معرفی شدند. در بخش عکاسی با تلفن همراه نیز ۲۴ اثر انتخاب شد و در کنار سه برگزیده، یک اثر شایسته تقدیر شناخته شد.

در بخش ویژه مرتبط با آیین تشییع رهبر شهید نیز ۱۵ اثر به نمایشگاه راه یافت که از میان آنها سه اثر برگزیده و یک اثر شایسته تقدیر معرفی شد.

بخش مجموعه عکس نیز هفت مجموعه را دربر گرفت و سه مجموعه معصومه بختیاری، علی حسن‌زاده و افشین آذریان به عنوان برگزیده معرفی شدند؛ بدون رتبه‌بندی میان آنها.

یکی از بخش‌های قابل توجه جشنواره، برگزاری کارگاه‌ها و دوره‌های تخصصی عکاسی بود. هنرمندان در قم و شیراز حضور پیدا کردند و با معماری، فضاهای زیارتی و ظرفیت‌های تصویری این اماکن از نزدیک آشنا شدند. همچنین عکاسی از امامزادگان البرز نیز در برنامه‌های آموزشی و عملی جشنواره قرار گرفت تا هنرمندان بتوانند نگاه خود را از نزدیک با فضای معنوی و معماری این اماکن پیوند دهند.

«حمیدرضا ارباب‌سلیمانی» معاون وزیر و رئیس مرکز عالی قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی

روایت جنگ در قاب عکاسان

حجت الاسلام حمیدرضا ارباب‌سلیمانی، معاون وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و رئیس مرکز عالی قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، نیز در این مراسم با اشاره به شرایط برگزاری جشنواره گفت احیای این رویداد پس از چند سال توقف، اهمیت ویژه‌ای داشته است.

او افزایش تعداد شرکت‌کنندگان و رسیدن آثار به حدود ۵ هزار اثر را نشانه استقبال گسترده هنرمندان دانست و به اضافه شدن بخش ویژه مرتبط با شهادت رهبر انقلاب نیز اشاره کرد که سبب افزایش کمی و کیفی آثار شده بود.

ارباب‌سلیمانی همچنین برگزاری کارگاه‌ها و سفرهای آموزشی عکاسان به قم و شیراز را از بخش‌های مهم جشنواره دانست و گفت آشنایی مستقیم هنرمندان با معماری و فضاهای زیارتی می‌تواند به ارتقای کیفیت آثار کمک کند.

او پیشنهاد کرد آثار منتخب جشنواره در استان‌های مختلف نیز به صورت چرخشی به نمایش گذاشته شوند تا این روایت تصویری محدود به یک مراسم یا یک شهر نماند.

معاون وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی همچنین به نقش عکاسان در ثبت وقایع جنگ اشاره کرد و گفت در شرایط جنگ روایت‌ها، ثبت تصویری رویدادها می‌تواند به عنوان بخشی از اسناد تاریخی باقی بماند؛ تصاویری که در سال‌های آینده، روایتگر بخشی از تجربه زیستی مردم و جامعه ایران در روزهای دشوار خواهند بود.

تقدیر از عکاسانی که شجاعانه جنایت جنگی را مخابره کردند

در این مراسم، علاوه بر معرفی برگزیدگان جشنواره، از عکاسان خبری که در جریان حمله آمریکا و رژیم صهیونیستی به پل B1 کرج در محل حضور داشتند و این جنایت جنگی را به جهانیان مخابره کردند، تقدیر شد. همچنین از تعدادی از استادان و پیشکسوتان عکاسی استان البرز نیز تجلیل شد.

این بخش از مراسم، وجه دیگری از عکاسی را یادآوری می‌کرد؛ دوربین گاهی برای ثبت زیبایی و معنویت به کار می‌رود و گاه در لحظه‌ای که همه چیز به سرعت اتفاق می‌افتد و بین انتخاب جان و ثبت واقعیت فقط یک دم فاصله است، عکاس متعهد از همان دم هم برای مخابره پیام به جهان و آیندگان بهره می‌برد و هنر عکاسی تبدیل به ابزاری برای ثبت سند تاریخی یک کشور می‌شود.

برگزیدگانی از شهرهای مختلف ایران

در بخش اصلی و حرفه‌ای جشنواره، سیده ویدا سیدالحسنی رتبه نخست، سید مهرداد شریفی رتبه دوم و امیر رحمانی رتبه سوم را به دست آوردند.

در بخش عکاسی با تلفن همراه، وحید دل‌سعید، یاری‌بخش حاتمی صدر و یاسر محمدخانی به ترتیب رتبه‌های اول تا سوم را کسب کردند و امیر عنایتی نیز شایسته تقدیر شناخته شد.

در بخش ویژه تشییع رهبر شهید، پژمان مولایی رتبه نخست، علی ابک رتبه دوم و احمد تاجی رتبه سوم را به دست آوردند و از مریم آل‌مومن نیز تقدیر شد.

اما شاید زیباترین تصویر اختتامیه، نه روی صحنه اجرا بود، نه روی دیوار نمایشگاه و نه در قاب عکس‌های برگزیده؛ بلکه در خود مراسم شکل گرفت. هموطنانی که از شهرهای مختلف ایران کنار هم نشسته بودند و هرکدام با یک روایت تصویری، عطر و فرهنگ گوشه‌ای از این سرزمین را با خود آورده بودند.

آن شب، البرز برای ساعتی شبیه یک ایران کوچک شد؛ مجموعه‌ای از شهرها و شهروندانی که زیر سایه نام امام رضا(ع) دور هم جمع شده بودند. چلچراغ خادمان، عطر عود متبرک و عکس‌هایی که از زیارت و دلدادگی سخن می‌گفتند، فضای مراسم را از یک اختتامیه معمولی فاصله داده بود.

شاید معنای واقعی جشنواره رضوی نیز همین باشد؛ اینکه هنر بتواند آدم‌هایی را که کیلومترها از هم فاصله دارند، کنار یکدیگر بنشاند و میان قاب‌های متفاوتشان، یک نقطه مشترک پیدا کند؛ دلبستگی به امامی که نامش برای بسیاری از ایرانی‌ها فقط یک نام نیست؛ سایه‌ای پربرکت بر سرزمین ایران، و ایمان و امیدی است در جان هر ایرانی که باور دارد خورشید، هر روز از مشرق قلبش طلوع می‌کند.