امید بانوان. تیلدا حسینی؛ صبح یکشنبه، ۲۲ شهریورماه، هتل پنج‌ستاره «قصر رز» میزبان نشست خبری مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان البرز با اهالی رسانه بود؛ نشستی که به صرف یک صبحانه کاری برگزار شد و فضای آن، صمیمی‌تر از بسیاری از نشست‌های رسمی بود.

«نادر زینالی» در این نشست از برنامه‌ها و پروژه‌هایی گفت که هدف مشترک آنها، تقویت جایگاه گردشگری و میراث فرهنگی در اقتصاد استان است؛ از تلاش برای تبدیل البرز از یک مسیر عبوری به مقصد گردشگری، تا مرمت بناهای تاریخی، توسعه گردشگری روستایی، جذب سرمایه‌گذار و ایجاد زنجیره ارزش برای صنایع‌دستی و تولیدات بومی.

در این نگاه، گردشگری زمانی می‌تواند برای استان دستاورد واقعی داشته باشد که ماندگاری مسافر و رضایت او، به گردش مالی در جامعه محلی و در نهایت به بهبود اقتصاد خانواده‌ها منجر شود.

در پایان نشست نیز زینالی از رؤسای ادارات شهرستانی میراث فرهنگی با اهدای لوح تقدیر کرد؛ اقدامی که در حاشیه یک نشست خبری، جزئی کوچک اما قابل توجه بود و توجه به نقش نیروهای شهرستانی در پیشبرد برنامه‌های میراث فرهنگی استان را یادآوری کرد.

گردشگری روستایی؛ وقتی مقصد باید برای مردم هم منفعت داشته باشد

بر اساس توضیحات مدیرکل میراث فرهنگی البرز، توسعه گردشگری روستایی در استان بر سه محور استوار است؛ تأثیر مثبت بر اقتصاد روستا، حفظ میراث تاریخی و فرهنگی و کمک به تحقق مهاجرت معکوس.

در این رویکرد، روستا صرفاً محل اقامت یا توقف گردشگر نیست، بلکه می‌تواند بخشی از زنجیره اقتصادی گردشگری باشد؛ به شرط آنکه حضور گردشگر به درآمد جامعه محلی و تقویت فعالیت‌های بومی منجر شود.

زینالی همچنین با تأکید بر ظرفیت اقتصادی میراث تاریخی و هنری، بر ضرورت شکل‌گیری زنجیره ارزش از تولید تا صادرات تأکید کرد و سرمایه‌گذار را در مسیر توسعه گردشگری، یک شریک اقتصادی دانست؛ نه صرفاً متقاضی دریافت مجوز.

البرز؛ کارگاهی برای مرمت و احیای بناهای تاریخی

به گفته زینالی، استان البرز این روزها به یک کارگاه بزرگ مرمت تبدیل شده است. از پروژه‌های شاخصی که در این مسیر جلوه‌گری می‌کند، کاخ ناصریه است که با هزینه‌کرد ۱۲۰ میلیارد تومانی به پیشرفت فیزیکی ۹۰ درصدی رسیده و به زودی به عنوان یک مرکز بزرگ فرهنگی افتتاح می‌شود.

مرمت تخصصی مسجد جامع اشتهارد، ادامه ساماندهی کاخ سلیمانیه کرج و تکمیل فاز نهایی مرمت خانه تاریخی آیت‌الله طالقانی در طالقان نیز از دیگر پروژه‌های مطرح‌شده بود.

قرار است فاز نهایی خانه تاریخی طالقانی تا پایان مهرماه به پایان برسد و این مجموعه با استفاده از ظرفیت دست‌نوشته‌ها، کتاب‌ها و آثار مرتبط با آیت‌الله طالقانی، به یک مرکز فرهنگی در شهرستان طالقان تبدیل شود.

در بخش دیگری از برنامه‌های میراث فرهنگی استان، موزه مردم‌شناسی طالقان نیز به پیشرفت ۹۵ درصدی رسیده و قرار است در ماه‌های آینده افتتاح شود. از مردم منطقه نیز درخواست شده اشیای قدیمی و تاریخی خود را برای نمایش در این موزه در اختیار مجموعه قرار دهند.

در حوزه حفاظت از اشیای تاریخی نیز مخزن امن و آزمایشگاه مربوط به اشیای تاریخی در حال تجهیز است و درِ ضدحریق، ضدانفجار و ضدسرقت آن نصب شده است؛ همچنین نصب سامانه‌های هشدار حریق و خطر پیش‌بینی شده و برای ماه آینده آماده بهره‌برداری کامل است.

تپه ازبکی در مسیر ثبت جهانی

تپه ازبکی نیز یکی دیگر از محورهای مطرح‌شده در این نشست بود. مطالعات مربوط به ثبت جهانی این محوطه از سال گذشته آغاز شده و همزمان عملیات مرمت و بازسازی آن ادامه دارد.

بر اساس توضیحات زینالی، مسیر گردشگری تپه ازبکی در ماه‌های آینده آماده خواهد شد و فرایند ثبت جهانی این اثر در صورت طی مراحل لازم، حدود سه تا پنج سال زمان می‌برد. برای پیگیری این روند نیز ایجاد یک دبیرخانه ویژه پیش‌بینی شده است.

کاخ مروارید؛ ضوابط جدید برای ساخت‌وساز در حریم اثر تاریخی

حریم کاخ مروارید از دیگر موضوعات مهم نشست بود؛ موضوعی که سال‌ها با مسائل مربوط به ساخت‌وساز و توسعه شهری گره خورده است.

به گفته مدیرکل میراث فرهنگی البرز، با مصوبه جدید شورای حریم وزارت میراث فرهنگی، بخشی از ضوابط مربوط به محدوده بلوار یادگار امام و خیابان ۳۴۱ تعیین تکلیف شده است.

بر اساس این مصوبه، امکان ساخت‌وساز در حریم درجه دو از سه طبقه به چهار طبقه روی پیلوت افزایش یافته و حداکثر ارتفاع نیز ۱۷.۵ متر از سطح خیابان تعیین شده است؛ تغییری که با هدف ایجاد تعادل میان حفاظت از اثر تاریخی و نیازهای روزمره شهروندان دنبال می‌شود.

البرز در آستانه افتتاح چند مقصد تازه

کمبود زیرساخت از جمله چالش‌هایی بود که مدیرکل میراث فرهنگی البرز در تشریح وضعیت گردشگری استان به آن اشاره کرد. در آستانه هفته گردشگری نیز چند پروژه ملی و استانی برای بهره‌برداری آماده شده‌اند.

هتل پنج‌ستاره قصر رز، مجموعه تفریحی و گردشگری لوتوس، اقامتگاه و اکوکمپ دستکندهای اشتهارد و هتل شووایس در برغان از جمله پروژه‌هایی هستند که در این مقطع مورد اشاره قرار گرفتند.

در بخش نیروی انسانی نیز با افزوده شدن ۴۹ پست سازمانی به مجموعه میراث فرهنگی استان، قرار است ۷۵ درصد این ظرفیت به شهرستان‌ها اختصاص پیدا کند و فرایند جذب نیرو در ماه‌های آینده انجام شود.

سوغات اختصاصی کرج؛ پیوند طعم بومی با هویت تاریخی

یکی دیگر از خبرهای نشست، معرفی سوغات اختصاصی کرج بود که قرار است ۲۰ مهرماه و همزمان با روز فرهنگی کرج رونمایی شود.

این محصول، یک خوراکی ارگانیک و بومی است که طراحی بسته‌بندی آن نیز با استفاده از نمادهای تاریخی و فرهنگی البرز انجام خواهد شد؛ از کاروانسرای شاه‌عباسی و پل خاتون تا کاخ سلیمانیه و درخت ارس شهرستانک.

ایده چنین محصولی تنها به معرفی یک خوراکی محدود نمی‌شود؛ قرار است بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی البرز نیز در قالبی قابل عرضه به گردشگر و بازار معرفی شود؛ همان مسیری که در نگاه جدید به گردشگری استان، از حفظ میراث تا ایجاد ارزش اقتصادی برای آن دنبال می‌شود.